Je wil een nieuwe website. Je hebt offertes opgevraagd, een bureau gekozen en de eerste schetsen goedgekeurd. Maar heb je ook gevraagd of die site straks toegankelijk is voor mensen met een beperking? Waarschijnlijk niet, want de meeste opdrachtgevers weten niet dat dit inmiddels een juridische verplichting is — en dat het je flink wat gedoe kan opleveren als je het vergeet.
Wat bedoelen we eigenlijk met toegankelijkheid?
Digitale toegankelijkheid betekent dat je website bruikbaar is voor iedereen, ook voor mensen die slechtziend zijn, doof zijn, moeite hebben met motoriek of cognitieve beperkingen hebben. Dat klinkt als een sympathiek extraatje, maar het is meer dan dat.
Een toegankelijke site werkt met schermleessoftware, heeft voldoende kleurcontrast, heeft duidelijke navigatie via het toetsenbord en geeft alternatieve tekst bij afbeeldingen. Het gaat niet om één grote aanpassing, maar om tientallen kleine keuzes die je bouwer moet maken — of bewust moet nalaten.
Voor wie geldt de verplichting?
Overheidsinstanties en semi-publieke organisaties zijn al langer verplicht om te voldoen aan de WCAG-richtlijnen. Dat zijn internationale toegankelijkheidsstandaarden. Maar de kring wordt groter. Europese regelgeving trekt de verplichting richting het bedrijfsleven, en berichten hierover verschijnen regelmatig in de media — zo bericht de NOS met regelmaat over digitale inclusie en de maatschappelijke druk om toegankelijkheid serieus te nemen.
Als je nu een website laat bouwen en je doet niets met toegankelijkheid, loop je het risico dat je over een paar jaar alsnog moet verbouwen. Dat is duurder dan het meteen goed doen.
Wat moet je aan je bouwer vragen?
Dit is het punt waar veel opdrachtgevers de fout ingaan. Ze gaan ervan uit dat een professioneel bureau vanzelf toegankelijk bouwt. Dat is een misvatting. Toegankelijkheid kost tijd en bewuste keuzes, en als jij er niet naar vraagt, wordt het niet standaard meegenomen.
Stel deze vragen voordat je een offerte accepteert:
- Bouwen jullie conform WCAG 2.1 niveau AA?
- Wie test de toegankelijkheid en hoe?
- Leveren jullie een toegankelijkheidsrapport op bij oplevering?
- Wat doen jullie als er na oplevering fouten worden gevonden?
- Is het thema of template dat jullie gebruiken al getest op toegankelijkheid?
Als een bureau hier vaag over is, is dat een signaal. Niet per se reden om af te haken, maar wel om door te vragen.
Wat kost toegankelijk bouwen extra?
Eerlijk antwoord: soms niets, soms best wat. Het hangt ervan af hoe je bouwer werkt en of toegankelijkheid al in hun standaard werkwijze zit. Een bureau dat gewend is om toegankelijk te bouwen, heeft nauwelijks extra tijd nodig. Een bureau dat dit voor het eerst serieus aanpakt, heeft meer uren nodig.
Wat je in ieder geval niet moet doen: toegankelijkheid als optionele post laten opnemen in de offerte. Dan verdwijnt het als eerste als het budget krap wordt. Maak het een harde eis, geen wens.
Let ook op het volgende:
- Een toegankelijkheidsoverlay (een tooltje dat je over een bestaande site legt) is geen echte oplossing. Het lijkt goedkoop, maar dekt de lading niet.
- Automatische tests vangen maar een deel van de problemen op. Handmatige tests door een echte gebruiker of specialist zijn nodig.
- Toegankelijkheid testen na oplevering is te laat om grote aanpassingen nog mee te nemen in de bouw.
Eigendom en onderhoud van een toegankelijke site
Stel dat je site bij oplevering prima scoort op toegankelijkheid. Dan ben je er nog niet. Elke keer dat je een nieuwe pagina toevoegt, een plug-in update of een afbeelding uploadt zonder alt-tekst, kan de toegankelijkheid achteruitgaan.
Dit betekent dat toegankelijkheid iets is wat je beheert, niet iets wat je eenmalig regelt. Vraag bij het afsluiten van een onderhoudscontract expliciet of toegankelijkheid daarin is opgenomen. En zorg dat je zelf — of iemand in je team — begrijpt wat de basisregels zijn voor het toevoegen van content.
Controleer ook wie de eigenaar is van de broncode. Als je bouwer die in eigen beheer houdt, ben je afhankelijk van hen voor elke aanpassing. Dat is een kwetsbare positie, zeker als je later wil overstappen of zelf een andere partij wil inschakelen voor een toegankelijkheidsaudit.
Hoe controleer je of je site toegankelijk is?
Je hoeft geen specialist te zijn om een eerste check te doen. Er zijn gratis tools beschikbaar waarmee je snel ziet waar de grootste problemen zitten. Maar gebruik die tools als startpunt, niet als eindoordeel.
Een goede aanpak ziet er zo uit:
- Gebruik een automatische checker zoals WAVE of Axe als eerste scan
- Laat iemand de site navigeren met alleen een toetsenbord
- Vraag een toegankelijkheidsspecialist om een steekproef te doen bij oplevering
- Zorg dat je bouwer een WCAG-rapport oplevert, geen mondelinge belofte
Als je bureau zegt dat de site toegankelijk is maar geen rapport kan overhandigen, vraag dan waarop ze dat baseren. “We bouwen altijd toegankelijk” is geen antwoord dat je beschermt als er later klachten komen.
Tot slot
Toegankelijkheid is geen luxe en ook geen technisch detail dat je aan je bouwer overlaat. Het is een kwaliteitseis die steeds vaker juridisch wordt afgedwongen en die je bezoekers direct raakt. Door er vroeg in het traject over te praten, voorkom je dat je na oplevering voor verrassingen staat.
De praktische boodschap: zet toegankelijkheid in je programma van eisen, vraag erom in de offerte, laat het testen vóór oplevering en zorg dat je weet wie verantwoordelijk is voor het onderhoud ervan. Dat is geen extra werk. Dat is gewoon goed opdrachtgeverschap.
Leave a Reply