Toegankelijkheid van je website: niet alleen netjes, maar ook verplicht

Een toegankelijke website klinkt als iets voor grote overheidsinstanties. Maar als je een bedrijfswebsite laat bouwen, is dit onderwerp ook voor jou relevant — en meer dan je misschien denkt. Steeds meer opdrachtgevers komen er achteraf achter dat hun nieuwe site voor een deel van hun bezoekers nauwelijks te gebruiken is. Dat is niet alleen zonde van het geld, het kan je ook in de problemen brengen.

Wat bedoelen we eigenlijk met toegankelijkheid?

Toegankelijkheid gaat over hoe goed jouw website te gebruiken is voor mensen met een beperking. Denk aan slechtzienden die een schermlezer gebruiken, mensen met een motorische beperking die niet met een muis werken, of mensen met dyslexie die gebaat zijn bij duidelijke structuur en contrast.

Technisch gezien wordt dit gemeten aan de hand van de WCAG-richtlijnen — een internationale standaard die beschrijft aan welke eisen een website moet voldoen. Er zijn drie niveaus: A, AA en AAA. Voor de meeste zakelijke websites is niveau AA het streefdoel.

Waarom dit ook jouw probleem is

Misschien denk je: mijn doelgroep heeft geen beperking, dus ik hoef me hier niet druk om te maken. Dat is een misvatting die ik regelmatig tegenkom. Ten eerste weet je nooit precies wie jouw website bezoekt. Ten tweede: een toegankelijke site is ook een betere site voor iedereen. Goede koppen, duidelijke knoppen, voldoende kleurcontrast — dat helpt alle bezoekers.

En ten derde: er komt steeds meer regelgeving. De Europese Toegankelijkheidsrichtlijn verplicht steeds meer organisaties om hun digitale diensten toegankelijk te maken. Berichten hierover verschijnen regelmatig in de media, ook bij nieuwsberichten op de NOS over digitale inclusie en wetgeving rondom online dienstverlening. Het is geen ver-van-mijn-bed-show meer.

Wat je moet vragen aan je webbouwer

Dit is het moment waarop veel opdrachtgevers de fout ingaan: ze vergeten toegankelijkheid op te nemen in de offerte of het briefingdocument. Daarna is het lastig om het als eis te stellen zonder extra kosten te betalen.

Stel deze vragen voordat je akkoord gaat:

• Bouw je de website conform WCAG 2.1 niveau AA?
• Hoe test je de toegankelijkheid — handmatig, geautomatiseerd of allebei?
• Wie is verantwoordelijk als er na oplevering toegankelijkheidsproblemen worden gevonden?
• Lever je een toegankelijkheidsverklaring op?

Een bouwer die hier vaag over is of zegt “dat regelen we wel”, geeft je weinig houvast. Zorg dat de afspraken in het contract staan, niet alleen in een e-mail.

Hoe toegankelijkheid de oplevering beïnvloedt

Bij de oplevering van een website wordt vaak alleen gekeken of alles visueel klopt en of de formulieren werken. Toegankelijkheid valt dan buiten de standaard acceptatietest, tenzij jij daar expliciet om vraagt.

Wat je kunt doen:

• Vraag om een rapport van een geautomatiseerde scan (tools als Axe of WAVE geven een eerste beeld)
• Loop zelf door de site met alleen het toetsenbord — kun je alle functies bereiken zonder muis?
• Controleer of afbeeldingen alt-teksten hebben die de inhoud beschrijven
• Bekijk of foutmeldingen in formulieren duidelijk zijn en ook leesbaar zijn voor screenreaders

Dit hoeft geen dagtaak te zijn. Een uur kritisch kijken vóór je akkoord geeft al veel informatie over hoe serieus de bouwer toegankelijkheid heeft genomen.

Eigendom en beheer: ook hier speelt toegankelijkheid mee

Stel dat je na een jaar een toegankelijkheidsprobleem ontdekt. Dan wil je dat zelf kunnen oplossen, of in ieder geval begrijpen wat er aangepast moet worden. Dat lukt alleen als je toegang hebt tot je eigen systeem.

Controleer bij oplevering:

• Heb je beheerderstoegang tot het CMS?
• Kun je zelf teksten, afbeeldingen en alt-teksten aanpassen?
• Is de broncode van de website van jou, of blijft die bij het bureau?
• Staat het domein op jouw naam geregistreerd?

Dit zijn vragen die los staan van toegankelijkheid, maar ze hangen er wel mee samen. Als jij geen controle hebt over je eigen site, kun je ook geen aanpassingen doorvoeren als dat nodig is — om wat voor reden dan ook.

Wat je nu al kunt regelen

Je hoeft geen expert te zijn om toegankelijkheid serieus te nemen in een websitetraject. Je hoeft het alleen op het juiste moment te benoemen: in de briefing, in de offerteaanvraag en in het contract.

Concrete stappen:

• Schrijf in je briefing dat de site moet voldoen aan WCAG 2.1 niveau AA
• Vraag offertes aan waarbij bouwers beschrijven hoe zij toegankelijkheid borgen
• Neem een toegankelijkheidstest op als onderdeel van de oplevercriteria
• Vraag of de bouwer een toegankelijkheidsverklaring opstelt die je op de site kunt plaatsen

Vergelijk offertes niet alleen op prijs, maar ook op hoe concreet bouwers antwoord geven op dit soort vragen. Vaagheid is een signaal.

Conclusie

Toegankelijkheid is geen luxe en geen detail dat je later nog kunt regelen. Het is onderdeel van een goed gebouwde website — en het wordt steeds meer een verwachting, zowel vanuit gebruikers als vanuit regelgeving. Als je nu een website laat bouwen, is dit het moment om het goed te regelen. Stel de vragen, leg de afspraken vast en controleer bij oplevering. Dat kost je een paar uur extra aandacht, maar bespaart je een hoop gedoe achteraf.