Toegankelijkheid van je website: wat de wet van jou verwacht

Als je een website laat bouwen, denk je waarschijnlijk aan design, snelheid en vindbaarheid. Toegankelijkheid staat zelden bovenaan de lijst — totdat je erachter komt dat je wettelijk verplicht bent om er rekening mee te houden. En dan is de site al live. Dit artikel legt uit wat toegankelijkheid inhoudt, wanneer het voor jou verplicht is, en hoe je voorkomt dat je bureau dit onderwerp stilletjes overslaat in de offerte.

Wat is digitale toegankelijkheid eigenlijk?

Toegankelijkheid betekent dat mensen met een beperking jouw website kunnen gebruiken. Denk aan mensen die slecht zien en een schermlezer gebruiken, mensen die niet met een muis kunnen werken, of mensen met een cognitieve beperking die baat hebben bij heldere taal en overzichtelijke navigatie.

In de praktijk gaat het om concrete keuzes in de bouw:

• Hebben afbeeldingen een alternatieve tekst?
• Kun je de hele site bedienen met alleen een toetsenbord?
• Is het kleurcontrast hoog genoeg?
• Zijn formulieren correct gelabeld?
• Werkt de site met een schermlezer?

Dit zijn geen luxe extra’s. Het zijn bouwkundige keuzes die je bureau vanaf dag één moet meenemen, niet achteraf moet oplappen.

Wanneer ben jij verplicht om toegankelijk te zijn?

Hier wordt het concreet. Overheidsinstanties, semi-overheden en organisaties die diensten verlenen in de publieke sector zijn in Nederland wettelijk verplicht om te voldoen aan de toegankelijkheidsstandaard WCAG 2.1, niveau AA. Die verplichting vloeit voort uit Europese wetgeving die in Nederland is omgezet.

Ben je een gemeente, een zorginstelling, een onderwijsinstelling of een overheidsorganisatie? Dan heb je geen keuze. Je moet voldoen én je moet een toegankelijkheidsverklaring publiceren op je site.

Ben je een commercieel bedrijf? Dan is de wettelijke verplichting op dit moment beperkter, maar dat verandert. De Europese Accessibility Act legt vanaf medio 2025 ook eisen op aan bepaalde commerciële diensten. De exacte reikwijdte hangt af van wat je aanbiedt. Raadpleeg voor de actuele stand van zaken de informatie van de Rijksoverheid over digitale toegankelijkheid — daar vind je ook welke organisaties onder welke regels vallen.

Mijn advies: ook als je nu nog niet verplicht bent, bouw je site toegankelijk. Het is goedkoper om het goed te doen dan het later te repareren.

Wat staat er in een offerte over toegankelijkheid?

Niets, in de meeste gevallen. En dat is precies het probleem.

Een bureau dat niet uit zichzelf over toegankelijkheid begint, heeft er waarschijnlijk ook geen rekening mee gehouden in de planning en de prijs. Dat betekent niet dat ze het niet kunnen — maar je moet er expliciet naar vragen.

Stel deze vragen voordat je akkoord gaat:

• Wordt de site gebouwd conform WCAG 2.1 AA?
• Wie is verantwoordelijk voor het testen van de toegankelijkheid?
• Wordt er getest met echte hulptechnologie, of alleen met een geautomatiseerde tool?
• Wordt een toegankelijkheidsverklaring opgesteld bij oplevering?
• Wat kost het als er na oplevering nog problemen worden gevonden?

Let op hoe een bureau reageert als je deze vragen stelt. Een bureau dat weet waar het over praat, geeft concrete antwoorden. Een bureau dat vaag blijft of zegt “dat regelen we wel”, geeft je een signaal dat je serieus moet nemen.

Geautomatiseerd testen is niet genoeg

Veel bureaus gebruiken tools zoals Axe of Lighthouse om toegankelijkheid te controleren. Die tools zijn nuttig, maar ze vangen slechts een deel van de problemen op — schattingen lopen uiteen, maar het gaat om minder dan de helft van alle mogelijke knelpunten.

De rest moet je handmatig testen. Dat betekent:

• De site doorlopen met een toetsenbord, zonder muis
• Testen met een schermlezer zoals NVDA of VoiceOver
• Controleren of de logische volgorde van de pagina klopt voor iemand die de visuele lay-out niet ziet
• Beoordelen of formulieren en foutmeldingen begrijpelijk zijn

Dit kost tijd en dus geld. Als een bureau zegt dat het de toegankelijkheid “test” maar nergens in de offerte tijd heeft begroot voor handmatig testen, weet je wat er gaat gebeuren: het wordt overgeslagen.

Vraag ook wie er test. Iemand die zelf geen hulptechnologie gebruikt, mist dingen die een ervaren tester direct ziet. Er zijn gespecialiseerde testers en bureaus die dit als losse dienst aanbieden — dat kan handig zijn als je eigen bureau het niet in huis heeft.

De toegankelijkheidsverklaring: wat je moet weten

Als je valt onder de wettelijke verplichting, moet je een toegankelijkheidsverklaring publiceren. Die verklaring is geen marketingtekst. Het is een officieel document met een vaste structuur, waaruit blijkt in hoeverre je site voldoet aan de norm, welke onderdelen nog niet voldoen, en wat je plan is om dat te verbeteren.

De verklaring kent drie mogelijke statussen:

• Voldoet volledig — de site voldoet aan alle WCAG 2.1 AA-criteria
• Voldoet gedeeltelijk — er zijn uitzonderingen of bekende knelpunten
• Voldoet niet — de site voldoet niet aan de norm

Een eerlijke verklaring is beter dan een onjuiste. Toezichthouders kijken niet alleen of je een verklaring hebt, maar ook of die klopt met de werkelijkheid van je site.

Laat je bureau bij oplevering een conceptverklaring aanleveren. Controleer of de beschreven status overeenkomt met wat er daadwerkelijk is getest. En zorg dat je weet wie de verklaring bijhoudt als er later iets verandert op de site.

Toegankelijkheid na oplevering: het houdt niet op

Een toegankelijke site bij oplevering is een goed begin. Maar het is geen eindpunt. Elke keer dat er nieuwe content wordt toegevoegd — een afbeelding zonder alt-tekst, een video zonder ondertitels, een PDF die niet leesbaar is voor schermlezers — gaat er iets mis.

Dit is een organisatievraagstuk, niet alleen een technisch vraagstuk. Je moet afspraken maken over wie verantwoordelijk is voor toegankelijkheid in het dagelijks beheer. Dat betekent:

• Redacteuren die weten hoe ze afbeeldingen correct labelen
• Een proces voor het controleren van nieuwe PDF’s voor publicatie
• Periodieke audits om te controleren of de site nog steeds voldoet

Vraag bij het afsluiten van een onderhoudscontract of toegankelijkheidscontroles daarin zijn opgenomen. In veel standaardcontracten staat dit er niet in. Je moet er expliciet om vragen — en het moet er expliciet in staan.

Als je een contentmanagementsysteem gebruikt, controleer dan ook of de bewerkingsomgeving zelf toegankelijk is. Het heeft weinig zin als de publieke site voldoet, maar de redacteur die content toevoegt geen gebruik kan maken van het CMS omdat dat niet toegankelijk is ingericht.

Tot slot

Toegankelijkheid is geen afvinkpunt aan het einde van een project. Het is een ontwerpkeuze die je aan het begin maakt — of die je later duur betaalt. Als je nu een nieuwe site laat bouwen of een bestaande site laat vernieuwen, is dit het moment om het goed te doen.

Stel de vragen voordat je tekent. Laat testen door mensen die weten wat ze doen. Zorg dat de toegankelijkheidsverklaring klopt. En maak afspraken over wie het na oplevering bijhoudt.

Een bureau dat toegankelijkheid serieus neemt, praat er zelf over. Een bureau dat er pas over begint als jij ernaar vraagt, verdient een kritische tweede blik op de offerte. Dat is geen oordeel over de kwaliteit van hun werk in het algemeen — het is gewoon een signaal over wat ze wel en niet meenemen als het aan henzelf ligt.

Jij bent degene die straks met die site zit. Zorg dat je weet wat je koopt.