Elke website die online staat, is een potentieel doelwit. Dat geldt niet alleen voor grote bedrijven met veel data, maar ook voor de gemiddelde mkb-er met een bescheiden webshop of contactformulier. De vraag is niet óf je te maken krijgt met een aanvalspoging, maar wanneer en hoe goed je erop voorbereid bent.
Welke risico’s lopen bedrijven met een website?
Veel ondernemers denken dat hun website te klein of te onbelangrijk is om interessant te zijn voor aanvallers. Dat klopt niet. Geautomatiseerde aanvallen scannen het internet continu op kwetsbaarheden, zonder onderscheid te maken tussen groot en klein.
De meest voorkomende risico’s zijn SQL-injectie, waarbij aanvallers via invoervelden toegang proberen te krijgen tot je database, en cross-site scripting (XSS), waarbij kwaadaardige code in je pagina’s wordt geplaatst die vervolgens bij bezoekers wordt uitgevoerd. Beide technieken zijn al jaren oud, maar worden nog steeds succesvol ingezet omdat veel websites nooit goed zijn dichtgezet.
Daarnaast zijn er brute force-aanvallen op inlogpagina’s, waarbij geautomatiseerde tools duizenden wachtwoordcombinaties proberen. En dan is er nog de categorie van verouderde software: een CMS of plugin die niet up-to-date is, biedt een open deur. Bekende kwetsbaarheden in populaire systemen worden actief uitgebuit, soms binnen uren nadat ze publiek zijn gemaakt.
Een ander risico dat minder zichtbaar is, maar minstens zo gevaarlijk: een gecompromitteerde website wordt gebruikt als verzendpunt voor spam of malware. Je bezoekers merken er niks van, maar je domein raakt beschadigd en je hosting kan worden afgesloten. De schade is dan al gedaan voordat jij het doorhebt.
Preventieve maatregelen bij ontwerp en beheer
Beveiliging begint niet pas als de website live staat. Het begint bij de keuzes die je maakt tijdens het ontwerp en de bouw. Een goed beveiligde website is geen toeval, het is het resultaat van bewuste beslissingen in elke fase van het project.
HTTPS is inmiddels een basisvereiste. Een SSL-certificaat zorgt ervoor dat het verkeer tussen de browser van de bezoeker en jouw server versleuteld wordt. Zonder dit loopt gevoelige informatie, zoals inloggegevens of bestelgegevens, onbeschermd over het netwerk. Controleer ook of het certificaat automatisch vernieuwd wordt; een verlopen certificaat geeft bezoekers een foutmelding en zet de deur open voor problemen.
Daarnaast is het verstandig om bij de oplevering van je website te vragen welke beveiligingsmaatregelen zijn getroffen op serverniveau. Denk aan firewallregels, het beperken van toegang tot beheerpanelen op basis van IP-adres, en het uitschakelen van onnodige services. Veel van dit soort instellingen worden standaard niet besproken, maar je hebt er als opdrachtgever wel recht op om ze te kennen.
Voor het dagelijks beheer zijn dit de maatregelen die je minimaal op orde moet hebben:
- Automatische updates voor je CMS, thema’s en plugins inschakelen of een beheerplan afsluiten waarbij een partij dit voor je doet
- Sterke, unieke wachtwoorden voor alle beheeraccounts, gecombineerd met tweefactorauthenticatie
- Regelmatige back-ups op een externe locatie, niet alleen op dezelfde server als je website
- Een Web Application Firewall (WAF) die verkeer filtert voordat het je website bereikt
- Beperking van het aantal inlogpogingen om brute force-aanvallen te vertragen
- Monitoring op verdachte activiteit, zoals ongebruikelijke piekjes in dataverkeer of onbekende beheerdersaccounts
Deze lijst klinkt technisch, maar de meeste punten zijn in te regelen zonder dat je zelf programmeur hoeft te zijn. Het gaat erom dat je weet wat er moet gebeuren en dat je dit afspreekt met de partij die je website beheert.
Een punt dat vaak wordt vergeten: gebruikersrechten. Niet iedereen die toegang heeft tot het CMS, hoeft beheerder te zijn. Geef medewerkers alleen de rechten die ze nodig hebben voor hun taak. Als een account wordt gecompromitteerd, beperkt dit de schade aanzienlijk.
Wat je moet regelen rond eigendom, contracten en verantwoordelijkheid
Technische maatregelen zijn één kant van het verhaal. De andere kant is contractueel en organisatorisch. Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis, omdat het minder zichtbaar is en pas een probleem lijkt als er iets fout gaat.
Zorg dat je als opdrachtgever altijd zelf eigenaar bent van je domein. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk zijn er nog steeds bureaus die domeinen op hun eigen naam registreren. Als de samenwerking eindigt, heb je dan een probleem. Controleer dit voordat je tekent, niet achteraf.
Hetzelfde geldt voor de broncode van je website. Als je een maatwerksysteem laat bouwen, moet in het contract staan dat de broncode eigendom is van jou als opdrachtgever. Zonder die afspraak kan een bureau weigeren de code over te dragen als je naar een andere partij wilt overstappen.
Vraag ook wat er in het onderhoudscontract staat over beveiliging. Sommige contracten dekken alleen technisch onderhoud, zoals updates en back-ups, maar sluiten aansprakelijkheid uit bij beveiligingsincidenten. Lees dit goed door. Als je niet zeker weet wat er staat, laat het dan nakijken. Een onderhoudscontract zonder duidelijke afspraken over IT Beveiliging is in feite een contract dat je bij een incident met lege handen laat staan.
Bij de oplevering van een website hoort een beveiligingscheck. Vraag de bouwende partij om een overzicht van de genomen maatregelen en test zelf of basiszaken kloppen: is HTTPS actief, zijn standaardinloggegevens gewijzigd, zijn testaccounts verwijderd? Dit is geen wantrouwen richting je leverancier, het is gewoon goed opdrachtgeverschap.
Veelgestelde vragen over websitebeveiliging
Hoe weet ik of mijn website al eens gehackt is?
Tekenen van een gehackte website zijn niet altijd direct zichtbaar. Denk aan onverwachte omleidingen naar andere websites, vreemde bestanden in je hostingomgeving, of meldingen van je browser dat de pagina onveilig is. Soms zie je het pas als je hosting provider je website heeft geblokkeerd vanwege verdacht verkeer. Gebruik tools als Google Search Console om te controleren of Google beveiligingsproblemen heeft gedetecteerd op je domein. Regelmatige scans met een beveiligingsplugin of externe tool helpen om problemen vroeg te signaleren.
Wat is het verschil tussen een SSL-certificaat en een goede beveiliging?
SSL zorgt voor versleuteling van het verkeer tussen bezoeker en server. Dat is noodzakelijk, maar het zegt niets over de veiligheid van de website zelf. Een gehackte website kan gewoon een geldig SSL-certificaat hebben. Beveiliging gaat veel verder: het gaat om de kwaliteit van de code, de configuratie van de server, het updatebeleid en de toegangsrechten. SSL is een basisvereiste, geen garantie.
Moet ik een apart beveiligingsbudget opnemen in mijn websiteproject?
Ja, dat is verstandig. Beveiliging is geen eenmalige actie maar een doorlopend proces. Reken bij de start van een websiteproject niet alleen op bouw- en ontwerpkosten, maar ook op een jaarlijks beheer- en beveiligingsbudget. Wat dat kost, hangt af van de complexiteit van je website en de gevoeligheid van de data die je verwerkt. Een webshop die betalingen verwerkt, vraagt om andere maatregelen dan een eenvoudige informatiesite. Bespreek dit aan het begin van het project, zodat het niet als verrassing komt na de oplevering.