Je hebt een nieuwe website laten bouwen. Hij ziet er goed uit, laadt snel en je bent er trots op. Maar dan krijg je een bericht: je site is niet toegankelijk voor mensen met een visuele beperking. Of erger: je ontvangt een klacht. Digitale toegankelijkheid is geen nice-to-have meer. Het is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt — en terecht. Als opdrachtgever moet je weten wat je bureau hierover moet leveren, voordat je tekent.
Wat toegankelijkheid precies inhoudt en waarom het jou raakt
Toegankelijkheid betekent dat je website bruikbaar is voor iedereen, ook voor mensen die een schermlezer gebruiken, slechtziend zijn, moeite hebben met fijne motoriek of cognitieve beperkingen hebben. Dat klinkt als iets voor grote overheidsinstanties, maar dat is achterhaald.
Voor overheidswebsites en websites van semipublieke organisaties gelden al langer wettelijke verplichtingen rondom toegankelijkheid. Die verplichtingen worden stapsgewijs uitgebreid naar het bedrijfsleven. De druk neemt toe, ook in de berichtgeving: berichten op de NOS over digitale uitsluiting en nieuwe Europese regelgeving halen steeds vaker het nieuws. Als je nu een website laat bouwen, is het slim om dit meteen goed te regelen — en niet over twee jaar opnieuw te moeten investeren.
Wat valt er concreet onder toegankelijkheid?
- Alternatieve tekst bij afbeeldingen (zodat een schermlezer ze kan beschrijven)
- Voldoende kleurcontrast tussen tekst en achtergrond
- Navigatie die werkt met alleen een toetsenbord
- Duidelijke koppenstructuur (H1, H2, H3 in logische volgorde)
- Formulieren met begrijpelijke labels en foutmeldingen
- Video’s met ondertiteling of transcriptie
Dit zijn geen luxe opties. Het zijn basisvereisten waar je bureau gewoon rekening mee moet houden.
Hoe je dit regelt in de offerte en oplevering
Het probleem is dat toegankelijkheid zelden automatisch zit inbegrepen in een offerte. Bureaus bouwen wat je vraagt, en als jij er niet naar vraagt, vragen zij er ook niet naar. Dat is geen kwade wil — het is gewoon hoe projecten werken. Jij moet het onderwerp op tafel leggen.
Stel bij het opvragen van offertes de volgende vragen:
- Bouwen jullie conform WCAG 2.1 niveau AA?
- Wie is verantwoordelijk voor het testen van de toegankelijkheid?
- Wordt er een toegankelijkheidsverklaring opgeleverd?
- Wat is jullie werkwijze als er na oplevering fouten worden gevonden?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Niveau AA is de gangbare standaard waaraan de meeste verplichtingen refereren. Als een bureau niet weet waar je het over hebt, is dat een signaal. Niet per se een reden om af te haken, maar wel een reden om door te vragen.
Leg in het contract vast dat de site bij oplevering voldoet aan WCAG 2.1 AA. Vraag ook wie de test uitvoert: het bureau zelf, of een onafhankelijke partij. Zelf testen is prima als startpunt, maar een externe audit geeft je meer zekerheid. Sommige bureaus werken samen met gespecialiseerde testers — vraag ernaar.
Bij oplevering wil je het volgende hebben:
- Een toegankelijkheidsrapport of auditverslag
- Een lijst van bekende knelpunten en de planning voor herstel
- Toegang tot de broncode, zodat jij of een andere partij later aanpassingen kunt doen
- Documentatie over hoe de toegankelijkheidsfeatures zijn geïmplementeerd
Dat laatste punt — toegang tot de broncode — is sowieso iets wat je altijd moet regelen. Niet alleen voor toegankelijkheid, maar voor alles. Als je bureau morgen stopt, moet jij verder kunnen.
Beheer en onderhoud: wie houdt dit bij?
Een toegankelijke website blijft niet vanzelf toegankelijk. Zodra je nieuwe content toevoegt, een plugin bijwerkt of een nieuwe sectie laat bouwen, kan er iets misgaan. Dat is geen ramp, maar je moet er wel rekening mee houden.
In je onderhoudscontract — als je er een afsluit — hoor je dit te regelen:
- Periodieke toegankelijkheidscheck (minimaal één keer per jaar)
- Afspraken over wie verantwoordelijk is bij nieuwe functionaliteit
- Duidelijkheid over wie de toegankelijkheidsverklaring bijhoudt en actualiseert
Als je zelf content beheert via een CMS, ben jij ook verantwoordelijk voor wat je plaatst. Afbeeldingen zonder alt-tekst, video’s zonder ondertiteling, pdf’s die niet doorzoekbaar zijn — dat zijn fouten die jij maakt, niet het bureau. Zorg dat je weet hoe je dit goed doet, of laat iemand in je team dit leren. De meeste CMS-systemen hebben hier eenvoudige velden voor.
Een praktisch punt: vraag of je bureau een korte instructie kan geven over toegankelijk content plaatsen. Dat hoeft geen dagopleiding te zijn. Een checklist van tien punten is al genoeg om de ergste fouten te voorkomen.
Tot slot: als je een onderhoudscontract afsluit, vraag dan ook wie er aansprakelijk is als de toegankelijkheid na een update niet meer klopt. Bureaus schuiven dit snel naar de opdrachtgever zodra de website is opgeleverd. Zorg dat je weet waar de verantwoordelijkheid ligt — en leg het vast.
Tot slot
Toegankelijkheid is niet ingewikkeld als je het vroeg genoeg bespreekt. Het wordt pas duur en frustrerend als je er achteraf mee te maken krijgt. Stel de juiste vragen bij de offerte, leg afspraken vast in het contract en zorg dat je bij oplevering een werkend bewijs hebt dat de site aan de standaard voldoet. Jij bent de opdrachtgever — het is jouw website, jouw verantwoordelijkheid en uiteindelijk ook jouw reputatie. Laat je niet verrassen door iets wat je van tevoren had kunnen regelen.