Je laat een website bouwen en je bent tevreden met het ontwerp, de snelheid en de prijs. Maar dan komt er een vraag die veel opdrachtgevers overrompelt: voldoet je site eigenlijk aan de toegankelijkheidseisen? Niet als extraatje, maar als wettelijke eis. Dit geldt vaker dan je denkt, ook voor kleinere organisaties. En als je bouwer er niets over zegt, is dat een signaal dat je serieus moet nemen.
Wat is digitale toegankelijkheid precies?
Digitale toegankelijkheid betekent dat je website bruikbaar is voor iedereen, inclusief mensen met een visuele beperking, gehoorverlies, motorische beperkingen of cognitieve uitdagingen. Denk aan schermlezers die tekst voorlezen, toetsenbordnavigatie voor wie geen muis kan gebruiken, of voldoende kleurcontrast voor mensen met slechtziend.
De internationale standaard hiervoor heet WCAG, wat staat voor Web Content Accessibility Guidelines. Die richtlijnen zijn opgesteld in niveaus: A, AA en AAA. In de meeste wettelijke contexten geldt niveau AA als de minimumeis.
Voor wie geldt de verplichting?
Hier wordt het concreet. Overheidsinstanties, semi-overheid en organisaties in bepaalde sectoren zijn wettelijk verplicht om te voldoen aan toegankelijkheidseisen. Maar ook als je een commerciële organisatie hebt, is de kans groter dan vroeger dat dit op jou van toepassing is.
De Europese Accessibility Act verplicht steeds meer partijen om hun digitale diensten toegankelijk te maken. De informatie van de Rijksoverheid legt uit welke sectoren en organisaties onder welke regelgeving vallen. Lees dit door voordat je een offerte accepteert, want als je bouwer dit niet in de scope heeft opgenomen, betaal je er later dubbel voor.
Ga er niet vanuit dat jouw situatie vanzelfsprekend buiten de regels valt. Vraag het na, zwart op wit.
Wat moet je in de offerte controleren?
Als toegankelijkheid niet expliciet wordt benoemd in een offerte, is het er waarschijnlijk niet in meegenomen. Dat is geen oneerlijkheid van de bouwer, maar het is wel jouw probleem als opdrachtgever. Controleer op deze punten:
- Wordt WCAG 2.1 of 2.2 niveau AA expliciet als eis opgenomen?
- Wie voert de toegankelijkheidstest uit en op welk moment?
- Levert de bouwer een toegankelijkheidsverklaring op bij oplevering?
- Wat is de procedure als er na oplevering fouten worden gevonden?
- Is er een apart budget voor toegankelijkheidsaudits of valt dat onder het vaste tarief?
Als een bouwer zegt “we houden er rekening mee”, is dat geen garantie. Je wilt specifieke afspraken, geen goede bedoelingen.
Wat gaat er in de praktijk mis?
Veel websites worden gebouwd met standaard thema’s of kant-en-klare componenten. Die zijn niet altijd toegankelijk, ook al ziet de leverancier er professioneel uit. Veelvoorkomende problemen zijn:
- Formulieren zonder duidelijke labels, waardoor een schermlezer niet weet wat er ingevuld moet worden
- Afbeeldingen zonder alt-tekst
- Knoppen die alleen herkenbaar zijn door kleur, niet door vorm of tekst
- Video’s zonder ondertiteling
- Navigatie die niet werkt met alleen een toetsenbord
Deze fouten worden zelden ontdekt tijdens een visuele review. Je hebt een echte test nodig, met tools én met mensen die de site daadwerkelijk op die manier gebruiken.
Wat ik vaak zie: een site wordt opgeleverd, de opdrachtgever is blij, en pas bij een interne audit of een klacht van een gebruiker komen de problemen boven water. Dan is de bouwer allang betaald en is er geen contractuele basis meer om herstel te eisen.
Hoe bescherm je jezelf als opdrachtgever?
Toegankelijkheid moet in het contract staan, niet in een gesprek. Hier zijn de stappen die ik aanraad:
- Zet in het contract dat de site WCAG 2.1 AA-conform wordt opgeleverd
- Vraag om een toegankelijkheidsverklaring als onderdeel van de oplevering
- Laat een onafhankelijke audit uitvoeren vóór de definitieve betaling
- Spreek af wat er gebeurt als er na oplevering fouten worden gevonden: wie betaalt het herstel?
- Vraag de bouwer welke tools zij gebruiken voor toegankelijkheidstests
Als de bouwer hier vaag over is, is dat informatie. Niet elk bureau heeft expertise op dit vlak, en dat is geen schande, maar je moet het weten voordat je tekent.
Houd ook rekening met de toekomst. Als je zelf content toevoegt na oplevering, kun je onbedoeld nieuwe toegankelijkheidsproblemen introduceren. Vraag of er training of richtlijnen worden meegeleverd voor contentbeheer.
Tot slot
Toegankelijkheid is een van de onderwerpen waar opdrachtgevers het vaakst overheen kijken, omdat het abstract voelt totdat het een probleem wordt. Maar het is concreet: het staat in wetgeving, het raakt echte gebruikers en het kost aanzienlijk meer om achteraf te repareren dan om het van tevoren goed te doen.
Vraag bij elke offerte expliciet hoe de bouwer met toegankelijkheid omgaat. Niet als extra wens, maar als basiseis. En als het antwoord je niet overtuigt, is dat een reden om door te vragen, of verder te kijken.